Yapay Zeka Araçlarını Günlük Hayatta Verimli Kullanma
Geçen ay bir arkadaşım aradı. "Ya Emre, şu ChatGPT'yi bi denedim de saçma sapan şeyler yazıyor, ben bunu kullanmam" dedi. Sordum: ne sordun? "İyi bir CV yaz dedim". Ee, tabii öyle dersen sana şablon bir CV yazar. Neyin CV'sini yazacağını, hangi sektörde olduğunu, başvurduğun pozisyonun gereksinimlerini, CV'de neyi vurgulamak istediğini söylemedin ki ona.
Bu konuşma beni düşündürdü. Çevremde yapay zeka araçlarını kullanan insanların büyük çoğunluğu ya böyle hayal kırıklığına uğrayıp bırakmış, ya da "bir şey sor, cevap al, kapat" seviyesinde kullanıyor. Halbuki bu araçlar doğru kullanıldığında saatlerce sürecek işleri dakikalara indirebiliyor. Abartmıyorum. Bu yazımda kendi tecrübelerimden yola çıkarak yapay zekayı günlük hayatta nasıl verimli kullanabileceğinizi anlatacağım. Herkesin kullanım senaryosu farklı olacaktır tabii, kendinize göre uyarlayın.
Neden Verimli Kullanamıyoruz?
İlk sorun beklenti yönetimi. İnsanlar yapay zekadan mükemmel, kullanıma hazır bir çıktı bekliyor. "Bana şu konuda makale yaz" diyor, gelen sonuca bakıp "bu ne biçim makale, ben daha iyisini yazarım" diyor. Doğrudur, yazarsınız. Ama mesele o değil. Yapay zekayı "ilk taslak makinesi" gibi düşünün. Size %80'lik bir taslak verir, siz de %20'lik kısmını kendi bilgi ve tecrübenizle şekillendirirsiniz. Sıfırdan yazmakla %20'lik bir düzenleme yapmak arasındaki fark devasa.
İkinci sorun: doğru soru sormayı bilememek. Buna İngilizce'de "prompt engineering" diyorlar (kulağa havalı geliyor ama aslında düzgün soru sormaktan ibaret). "Bana iyi bir tatil planı yap" demek ile "İstanbul'dan 4 günlüğüne Haziran ayında bütçe dostu bir Avrupa tatili planla, uçuş dahil kişi başı 500 EUR'u geçmesin, tarih ve mekan konusunda esneğim" demek arasında dağlar kadar fark var. İkincisinde gerçekten işe yarar bir şey çıkıyor.
Benim Kullandığım Alanlar
Araştırma ve Öğrenme
Bu benim en çok kullandığım alan. Geçen hafta bir projede Kubernetes deployment yazmam gerekti. Kubernetes deyince aklıma hep "gereksiz karmaşık" gelir, sürekli ertelediğim konulardan. Neyse, yapay zekaya "Kubernetes'i Docker kullanmayı bilen birisine anlatır mısın, basit tut" dedim. 3 dakikada pod, service, deployment kavramlarını anladım. Sonra "peki Helm chart ne işe yarıyor, her seferinde YAML dosyası yazmaktan nasıl kurtulabilirim?" diye sordum. Anlattı. Klasik yolla 10 farklı Medium makalesine girip kafamın karışacağı bir konuyu 10 dakikada çözdüm.
Bununla birlikte dikkat: yapay zeka bazen emin olmadığı konularda bile çok kendinden emin bir dille yazabiliyor. Geçenlerde bir kütüphanenin API'sini sordum, var olmayan bir fonksiyon uydurdu. Gayet ciddi bir dille. O sebeple kritik bilgileri mutlaka birincil kaynaklardan doğrulayın. Yapay zeka "bilmiyorum" demekte çok kötü.
Yazı Yazma
Boş bir sayfaya bakmak birçoğumuz için en zor andır, değil mi? İşte yapay zeka burada imdadınıza yetişiyor. "Şu konuda bir blog yazısının ana hatlarını çıkar" ya da "şu 5 fikri düzenli bir yapıya sok" dediğinizde bir iskelet oluşturuyor. Üzerine kendi tarzınızı, kendi hikayelerinizi ekliyorsunuz.
Ama dikkat! Yapay zekanın ürettiği metni olduğu gibi kullanmak ciddi bir hata. Yapay zekanın kendine has bir "jenerikligi" var; her şeyi çok düzgün ama kişiliksiz yazıyor. Hiçbir şey yanlış değil, ama bir şey de doğru değil. Tam o his. Okuyucu bunu hemen fark ediyor. Bizzat denedim: yapay zekaya bir blog yazısı yazdırdım, arkadaşım okudu ve "bu sen değilsin" dedi ilk cümlede. O sebeple yapay zekayı ghostwriter olarak değil, düşünce arkadaşı olarak konumlandırın. Taslağı o yazsın, sesi siz verin.
Planlama
Tatil planı, haftalık iş planı, etkinlik organizasyonu... Çok sayıda değişkeni olan işlerde yapay zeka gerçekten çok iyi. Mesela Malta'ya gitmeden önce (evet, o meşhur Malta yazısından bahsediyorum) böyle bir araç olsaydı "Valletta'da akşam 7'den sonra her yer kapanıyor" bilgisini önceden öğrenip ona göre plan yapabilirdim.
Ama şunu da söyleyeyim: yapay zekanın restoran ve otel önerileri genelde güvenilmez. Kapanmış mekanları, var olmayan adresleri önerebiliyor. Planın iskeletini yapay zekaya, detayları Google Maps ve TripAdvisor'a bırakmakta fayda var.
Kod Yazma
Yazılımcılar için yapay zeka bir nevi pair programming arkadaşı. Hata mesajını yapıştırıp "bu neden oluyor?" dediğinizde çoğu zaman doğru cevabı veriyor. Saatlerce çözemediğimiz bir sorunu yapay zekaya verdiğimizde, 2 dakikada sonuç albiliyoruz. Saatlerce! 2 dakikada! Dolayısıyla zaman tasarrufu ciddi boyutlarda.
Ancak güvenlik konusunda dikkatli olun. Yapay zekanın önerdiği kod her zaman en güvenli çözüm olmayabiliyor. Özellikle kullanıcı girdisi alan noktalarda yapay zekanın yazdığı kodu gözden geçirmeden canlıya almayın.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Birkaç konuda uyarmam gerekiyor. Belki söylememe gerek yok ama söylemeden edemeyeceğim:
Gizlilik: Yapay zekaya kişisel bilgilerinizi, şifrelerinizi, gizli iş verilerinizi vermeyin. Hassas bilgileri yapıştırmadan önce değişken isimlerini değiştirip anonimize etmeyi tercih ediyorum. Bu konuda canı yananları duydum çünkü.
Doğruluk: Yapay zeka bazen çok inandırıcı bir şekilde yanlış bilgi veriyor. Buna İngilizce'de "hallucination" diyorlar. Kritik kararları yapay zekanın cevabına dayandırmayın. Mesela olmayan akademik atıfları üretebilir, ya da size var olmayan adresteki var olmayan bir restoranı önerebilir.
Bağımlılık: Her şeyi yapay zekaya sormaya başlamak düşünme kaslarınızı zayıflatabilir. Basit şeyleri kendiniz yapmaya devam edin. Yoksa bir gün yapay zeka olmadan e-posta bile yazamaz hale gelebilirsiniz (abartıyorum ama uzak değil).
Maliyet: Ücretsiz versiyonlar sınırlı. Ücretli abonelikler aylık 17-20 USD civarında. Pahalı mı? Günde 1 saatten fazla kullanıyorsanız kesinlikle değer. Bir akşam yemeği parasından az. Kullanmıyorsanız boş masraf. Onun yerine daha uygun fiyata birçok yapay zeka aracını daha düşük kotalarla sunan araçları kullanabilirsiniz.
Özetle
Yapay zeka araçları doğru kullanıldığında günlük hayatınızda ciddi verimlilik artışı sağlıyor. Ama anahtar kelime "doğru kullanıldığında". Siz siz olun, bu araçlara körü körüne güvenmeyin, asistan olarak kullanın. Sonuçta en iyi yapay zeka aracı en pahalı olan değil, sizin elinizde en verimli olandır.
